Brezhoneg Bro-Vear

🡼

An hini gozh en he gwele

Gant Janed Nikol (Rouvrais) deus a Bleuveur-Bodoù

Brezhoneg Galleg
Boñ ! Aze e oa unan gozh en he gwele. Ha d’ar c’houlz-se ’vije ket n’onn petra... soagnet ar reoù gozh. ’Oa ket... ni des EHPADs ni des compagnies hañ ! Boñ ! Me ’ma petra, eizh vloaz ? Seizh, eizh vloaz ? Hag a... o mab, hag a oa amañ devejer, evel-just, hag e wreg, pa vije e-pad an hañv, pa vije an eost ha tout, e vije labour start, hi a deue ivez gwech-ha-gwech-all... da labourat ivez. Jan, e wreg. Ya, ya ! Frañsoa-Mari, ha Jan. Bon ! Là il y avait une vieille dans son lit. Et à cette époque-là il n’y avait pas je ne sais quoi... on ne soignait pas les anciens. Il n’y avait... ni des EHPADs ni des compagnies hein ! Bon ! Moi j’avais quoi, huit ans ? Sept, huit ans ? Et... leur fils, qui était journalier ici, bien sûr, et son épouse, quand c’était durant l’été, quand il y avait la moisson et tout, il y avait des travaux difficiles, elle venait aussi parfois... pour travailler. Jeanne, sa femme. Oui, oui ! François-Marie, et Jeanne.
Ha feiz, ma mamm ’dea lâret din : « Aze, emezi, amañ... Kavet a ri, emezi, an ti. ’Teus ket nemet mont a-dreuz aze... ». ’Dea espliket din un tamm. Met komprenet ’ma memes tra. « Oh ! ’zo ket nemet mont a-dreuz dre... dreist ar c’hleuñioù aze. Arriout a ri. Un ti bihan, emezi, a gavi ». Ha n’onn petra. Hag evel a lâran n’onn petra en galleg : « Si la porte n’a pas de clé, c’est qu’il n’y a rien à voler ». Aze ’oa mann da laerezh. Et ma foi, ma mère m’avait dit : « Là, dit-elle, ici... Tu trouveras, dit-elle, la maison. Tu n’as qu’à aller à travers là... ». Elle m’avait expliqué un peu. Mais j’avais compris un peu. « Oh ! Il n’y a qu’à passer à travers par... par-dessus les talus là. Tu arriveras. Tu trouveras, dit-elle, une petite maison ». Et je ne sais quoi. Et comme je dis je ne sais quoi en français : « Si la porte n’a pas de clé, c’est qu’il n’y a rien à voler ». Là il n’y avait rien à voler.
Ha feiz, e oan aet gant ma fodad soub, ’dea preparet ma mamm din, evit an hini gozh-se a oa en he gwele, na kat da fiñval. ’Oa ket kat da fiñval. Hag a... ha ni, d’ar c’houlz-se, e vije machinet hom fenn dimp, gant le Chaperon Rouge. Le Petit Chaperon R... Ha ’ma se c’hoazh en em fenn, boñ ! Lâret e oa din ’zo ket nemet antren ha xxx (?). Et ma foi, j’étais allée avec mon pot de soupe, que ma mère m’avait préparé, pour cette vieille qui était dans son lit, et ne pouvait bouger. Elle ne pouvait pas bouger. Et... et nous, à cette époque-là, on nous retournait la tête, avec le Chaperon Rouge. Le Petit Chaperon R... Et j’avais encore ça en tête, bon ! On m’avait dit qu’il n’y avait qu’à entrer et xxx (?).
Ha me, arriet e oan. Gant ma fod. Ha ma mamm ’dea laket e-barzh ur pezh bechad kig en kreiz ar soub, aze, abalamour dezhi da gallout... kaout kig kwa ! Ha me d’arriout... ha pa oan arriet e penn ar gwele, ’voujen ket ken, me... me a oa... là c’était Mère-grand, et le Petit Chaperon Rouge. E oan o vont da vezañ debret kwa ! Et moi, j’étais arrivée. Avec mon pot. Et ma mère avait mis dedans un gros morceau de viande au milieu de la soupe, là, pour qu’elle puisse... avoir de la viande quoi ! Et moi d’arriver... et quand j’étais arrivé au bout du lit, je ne bougeais plus, je... j’étais... là c’était Mère-grand, et le Petit Chaperon Rouge. J’allais me faire manger quoi !
Ha me da chom aze gant ma fod da sellet dionti. Ur boned gant leun a... a n’onn petra, a dantelezh, neuze n’onn petra, he dent keit-se... deus he... añfin, tout ce qu’il fallait quoi ! Et moi de rester là avec mon pot la regarder. Un bonnet avec plein de... de je ne sais quoi, de dentelles, je ne sais quoi également, des dents si longues... de sa... enfin, tout ce qu’il fallait quoi !
Hag e oan chomet spontet... en penn ar gwele. ’Voujen ket gant ma fodad... soub. Ha hi da... « Tosta ma flac’h bihan ! » « Ya, ’h an da vezañ debret met ’h an da vont memes tra ! » Petra a vije fourret e penn ar vugale ! Arriet e oan. Ha feiz, me... da... da xxx (?) ha neuze da reiñ ar pod dezhi. Ha c’hoazh e oa lâret din gant ma mamm : « Gortoz ken e vo vid ar pod ha degas da bod ganit en-dro ! ». Ha graet se. Et j’étais restée pétrifiée... au bout du lit. Je ne bougeais plus avec mon pot... de soupe. Et elle de... « Approche ma petite fille ! » « Oui, je vais me faire manger mais j’y vais quand même ! » Qu’est-ce qu’on fourrait dans la tête des enfants ! J’étais arrivée. Et ma foi, je... pour... pour xxx (?) et alors de lui donner le pot. Et ma mère m’avait dit également : « Attends que le pot soit vide et ramène le pot ! ». Et j’avais fait ça.
Ha feiz, ma ’z pije gwelet honnezh, o... o tebriñ ar soub ha da dapout he c’hig gant he dorn, evel-se, ha da fl... da chutat he c’hig evel-se. ’Dea xxx (?) : « Te ’teus ur vamm vat, ma flac’h bihan ! ». ’Ma ket lâret mann dezhi kwa. Ha feiz, e oan chomet da c’hortoz ken ’dea debr... Feiz, e-tal he gwele e oa ur bannac’h dour, hag un tamm bara sec’h, aze. Et ma foi, si vous l’aviez vu, en train... en train de manger la soupe et de saisir la viande avec la main, comme ça, et de... de sucer la viande comme ça. Elle avait xxx (?) : « Toi tu as une bonne mère, ma petite fille ! ». Je ne lui avais rien dit quoi. Et ma foi, j’étais restée attendre qu’elle mang... Ma foi, à côté de son lit il y avait un peu d’eau, et un morceau de pain sec, là.
Ma de... ma ’vijen ket arriet... Ma mamm ’dea graet se, met, pa ’h aent e-lec’h all, graet e vije se ? Ma mamm a oa ur plac’h da soñjal ordinal en... ah, ya ! Oh, oui ! Bonne ! Ya, ya ! Ordinal, xxx (?), deus forzh piv. Ya ! Ha feiz, evel-se e oan... ha deut d’ar gêr goude gant ma fod. Gortozet ’ma ken ’dea debret he... he fod kwa. Voilà ! Hag evel-se ’meus ur souvenir deus... deus Plasenn Traou Mat. Pa ’teus lâret se, xxx (?) ’mije ket kontet se ! Si... si je n’étais pas venue... Ma mère avait fait ça, mais, quand ils allaient ailleurs, ça se faisait ? Ma mère était une femme qui pensait tout le temps aux... ah, oui ! Oh, oui ! Bonne ! Oui, oui ! Tout le temps, xxx (?), de n’importe qui. Oui ! Et ma foi, donc j’étais... revenue à la maison avec mon pot. J’avais attendu qu’elle mange sa... son pot quoi. Voilà ! Et ainsi j’ai un souvenir de... de Plasenn an Traou Mat. Quand tu as dit ça, xxx (?) je n’aurais pas raconté ça !