Lazhet ar brigand
Gant Janed Nikol (Rouvrais) deus a Bleuveur-Bodoù
| Brezhoneg | Galleg |
|---|---|
| Oh ! Petra a oa arriet aze ? Ato ! Ar re-seoù, ’oa ket ma zad-kozh, e oa e dad. Ha gwechall, e vije un n’onn petra aze evel-se, en-dro da Blistin, e vije xxx (?), e-kerzh gouel Mikael e vije se, ha ’h aent gant o loened betek du-hont evit gwerzhañ anezhe kwa. Kezeg, saout, voilà ! Pas traoù all, met añfin, loened eu... ya ! Hag aze... boñ ! | Oh ! Qu’est-ce qui était arrivé là ? Eh bien ! Ceux-là, ce n’était pas mon grand-père, c’était son père. Et autrefois, il y avait un je ne sais quoi comme ça, autour de Plistin, il y avait xxx (?), c’était à la Saint-Michel, et ils allaient jusqu’à là-bas avec leurs animaux pour les vendre quoi. Des chevaux, des vaches, voilà ! Pas autre chose, mais enfin, des animaux euh... oui ! Et là... bon ! |
| Ha ’h aent aze deus eu... ma zad-iou-gozh a oa deus bord ar mor. Hag e oa aet du-hont evel-just, war e dreid kwa. Me n’onn ket pe ’neva ur gazeg, pe ur vuoc’h a oa aet gantañ. Bepred pa oa kistion dezhañ da dont en-dro, a oa bet aretet aze evel-se e Kroaz ar Pinenno. Sell ! Aze eo Kroaz ar Pinenno ! A soñj din. N’eo ket se ? ’Oa ket merket evel-se ? Kroaz ar Pinenno, a soñj din. Ha feiz... met, peneogwir ’nea bet... ’nea graet eu... gortoz ! pevarzek vloaz servij, ’nea graet. Peneogwir e oa arri... seiz vloaz d’ar c’houlz-se... obligatoire kwa. Se a oa en 1780, un dra bennak evel-s... ya ! Voilà ! | Et ils allaient là de euh... mon arrière-grand-père était de la côte. Et il était allé là-bas, bien sûr, à pied quoi. Moi je ne sais pas s’il avait emmené un cheval, ou une vache. Toujours est-il que quand il fut question pour lui de revenir, il avait été arrêt comme ça à Kroaz ar Pinenno. Tiens ! Là c’est Kroaz ar Pinenno ! Il me semble. Ce n’est pas ça ? Ce n’était pas marqué comme ça ? Kroaz ar Pinenno, je crois. Et ma foi... mais, puisqu’il avait eu... il avait fait euh... attends ! quatorze ans de service militaire, qu’il avait fait. Puisqu’il était arrivé à... sept ans à cette époque-là... obligatoire quoi. Ca c’était en 1780, quelque chose comme ç... oui ! Voilà ! |
| Ha gant-se, eu... ma... ma zad-kozh, ma zad-iou-gozh, kontant da vezañ achu e... e seizh vloaz, petra ’nea graet nemet... e oant antreet e bourk Pleuveur. Bepred e oa... n’eus ket pell zo e oa c’hoazh un ostaleri, ha bremañ ’soñj ket din, a-fas d’an iliz. Kontant achu e seizh vloaz. Hag ar paotr, fidamdoulle ! evet ur bannac’h, evet daou ha tri, voilà ! Tomm dezhañ. Met aze e deue un n’onn petra, des... evel a lâromp des recruteurs, ma kerez lâret. Kar d’ar c’houlz-se, pa ’dijent arc’hant, a baeent unan all da vont en o flas ! ’Oant ket oblijet d’ober. Bremañ ’vije ket a voaien d’ober se kwa. Gant arc’hant, nann, na gant aour ivez. Met... aze e oa kont evel-se. Hag e gavent tud, kontant da vont en o flas en ur baeañ kwa. Aour ’dijent hañ ! Boñ... | Et donc, euh... mon... mon grand-père, mon arrière-grand-père, content d’avoir fini son... ses sept années, qu’avait-il fait mais... ils étaient entrés dans le bourg de Pleuveur. Il y avait toujours... il n’y a pas longtemps il y avait encore un bistro, et maintenant je ne crois pas, en face de l’église. Content d’avoir fini ses sept années. Et le garçon, saperlipopette ! [Il avait] bu un verre, bu deux ou trois, voilà ! Éméché. Mais là il y avait je ne sais qui qui venait, des... des recruteurs comme nous disons, si tu veux bien le dire. Car à cette époque-là, quand ils avaient de l’argent, ils payaient un autre pour aller à leur place ! Ils n’étaient pas obligés de le faire. Maintenant on ne pourrait pas faire ça quoi. Avec de l’argent, non, ni avec de l’or non plus. Mais... là ça se passait comme ça. Et ils trouvaient des gens, contents d’aller à leur place en étant payés quoi. Ils avaient de l’or hein ! Bon... |
| Hag ar paotr kozh a oa mezv. Hag eñ da sinañ. Da sinañ, hag e oa oc’h achuiñ e seizh vloaz ! Pa oa... ’nea divezvet, an deiz war-lerc’h ar beure, pa ’nea gouvezet petra ’nea graet, e oa bet evit mont d’en em grougañ. Kentoc’h evit adretorn deus e-lec’h e oa bet. Pa soñje petra ’nea graet. Feiz, aet e oa. Ha bet ’nea aour hañ ! Me ’meus soñj da glevet ma mamm ha welet an... ur... ur pezh bern aour, war an daol, du-hont, e n’onn petra, en o menaj. Ya ! | Et le vieux gars était ivre. Et il a signé. Signé, alors qu’il finissait ses sept ans ! Quand il était... avait dessaoulé, le lendemain matin, quand il avait su ce qu’il avait fait, il avait envisagé de se pendre. Plutôt que de retourner là d’où il venait. Quand il pensait à ce qu’il avait fait. Ma foi, il était allé. Et il avait eu de l’or hein ! Je me souviens d’entendre ma mère qui vit le... un... un tas d’or, sur la table, là-bas, je ne sais où, dans leur ferme. Oui ! |
| Hag a... feiz, evel-se e oa kont. Graet ’nea e bevarzek vloaz. War-digarez da... da n’onn petra, d’ur betiz evel-se. Ya ! Ha feiz, tremenet e oa e vuhez memes tra, deut e oa en-dro. Boñ ! Hag un devezh, donc, e oa bet o werzhañ ul loen aze evel-se e n’onn petra. Met en disfiz e oa, kar a-hervez e oa aze... er menaj bras a oa a-fas, (pa deuer deus ?) Kervadeo, aze. Aze e oa, aze e oe tri baotr yaouank, hag a ’dea ur reputasion fall. A-hervez e atakent... eu... un genre de brigands quoi, e atakent an dud. Goût a ouient pegoulz e vije ar marc’had ha n’onn ket petra kwa ! Ne vije ket ordin. | Et... ma foi, c’était ainsi. Il avait fait ses quatorze ans. A cause de... de je ne sais quoi, d’une bêtise comme ça. Oui ! et ma foi, sa vie avait continué de se dérouler quand même, il était revenu. Bon ! et un jour, donc, il avait été vendre une bête là comme ça à je ne sais plus quel endroit. Mais il était méfiant, car à ce qu’il parait il y avait là... la grande ferme qui était en face, (quand on vient de ?) Kervadeo, là. Là il y avait trois jeunes hommes, qui avaient une mauvaise réputation. A ce qu’il parait ils attaquaient... euh... un genre de brigands quoi, ils attaquaient les gens. Ils savaient quand avait lieu le marché et je ne sais quoi encore quoi ! Il n’y avait pas tout le temps. |
| Ha feiz, ma... ma... ma zad-kozh an Daofin, a’neva kaset gantañ... un n’onn petra, ’oa ket hiroc’h evit-se a-hervez. Un tamm koad met eu... tev a-walc’h kwa, tev a-walc’h. Un n’onn petra hag a... skoulmet e penn. ’Oa ket ur fiselenn evel-just, machinet mat kwa. Evel ur gordenn, une cordelette, ma (kerez lâret ?). Hag e penn ar gordeletenn-se e oa ur plomb, ’nea laket un tamm plom. Ha honnezh a oa aet gantañ, evel-se. Aze evel-se, a-dribilh, an tamm koad amañ. Ha f... n’onn petra, a-dreñv gant un tamm plom. | Et ma foi, mon... mon... mon grand-père Le Dauphin, avait emporté... un je ne sais quoi, ce n’était pas plus long que ça à ce qu’il parait. Un morceau de bois mais euh... assez épais quoi, assez épais. Un je ne sais quoi noué au bout. Ce n’était pas une ficelle bien sûr, bien machinée quoi. Comme une corde, une cordelette, si tu veux. Et au bout de cette cordelette il y avait un plomb, il avait mis un morceau de plomb. Et il l’avait emporté, comme ça. Là comme ça, suspendu, le morceau de bois ici. Et ma f... je ne sais quoi, derrière avec le morceau de plomb. |
| Arriet e oa just evel ’nea... evel e oa o c’hortoz. E oa graet dezhañ aretiñ, evit tapout e arc’hant. Hag eñ da lâret dezhe : « Ah, emezañ ! kulit ma kerit, emezañ, kar me, emezañ, a oar en em difenn ! emezañ ». ’Deent ket kredet, pa oant tri evit unan. Petra... e oant kapapl kwa ! Ha feiz, eñ o tapout e n’onn petra, « vlaou ! » war benn d’an hini kentañ. A-hervez ’nea tapet anezhañ a-drek e benn aze evel-se. An daou all ’oant ket chomet da c’hortoz o zro hañ ! E oant aet a-raok. | Cela arriva exactement comme il l’avai... comme il s’y attendait. On l’avait arrêté, pour lui prendre son argent. Et il leur avait rétorqué : « Ah, dit-il ! reculez si vous voulez, dit-il, car moi, dit-il, je sais me défendre ! dit-il ». Ils n’avaient pas obtempéré, étant donné qu’ils étaient trois contre un. Quoi... ils étaient costauds quoi ! Et ma foi, il saisit son je ne sais quoi, « vlan ! » sur la tête du premier. A ce qu’il parait il l’avait atteint derrière la tête là comme ça. Les deux autres n’étaient pas restés attendre leur tour hein ! Ils étaient partis. |
| Eizhtez goude, e oa lâret d’am zad-kozh... ’nea gouvezet. Unan... hennezh, a oa marvet. Ma vije bremañ e vije bet un istoar abominapl hañ ! Aze e vije bet ar polis ha bet tout kwa ! Memes eo ma zad-kozh an hini ’nije tapet. Daon ya ! Preuvenn ebet da lâret evit petra ’nea graet se. Ha feiz ’da, « ah ! goût a ouien, emezañ, ’ma ket loupet anezhañ ! » Sell aze petra ’nea lâret ! « Goût a ouien, emezañ, ’ma ket loupet anezhañ, emezañ ». | Huit jours plus tard, on avait annoncé à mon grand-père... il avait su. Un... celui-là, était mort. Si ça avait été maintenant, ça aurait été une histoire terrible hein ! Là il y aurait eu la police et tout quoi ! C’est même mon grand-père qui aurait pris. Dame oui ! [Il n’avait] aucune preuve à donner pour dire la raison de son acte. Et ma foi, « ah ! je savais, disait-il, que je ne l’avais pas loupé ! » Voilà ce qu’il disait ! « Je savais, disait-il, que je ne l’avais pas loupé, disait-il ! » |